Çin, uzaya gönderdiği yapay insan embriyolarıyla tıp tarihinde çığır açan bir deney gerçekleştirdi. Mikro yer çekimi ve kozmik radyasyon, insan biyolojisi açısından büyük engeller oluştururken, bu koşullar altında embriyo gelişimi üzerinde de olumsuz etkiler yaratıyor. Yeryüzünde milyonlarca yıl boyunca yer çekimiyle uyum içerisinde evrimleşen üreme süreçleri, yer çekimsiz bir ortamda tamamen farklı bir yöne kayabiliyor. Son bilimsel bulgular, yer çekimsizliğin sperm hücrelerinin yön bulma yeteneğini neredeyse sıfıra indirdiğini gösteriyor. Bu durum, yumurtanın döllenme olasılığını ciddi şekilde azaltıyor; üstelik kök hücrelerin uzayda daha hızlı yaşlandığı da biliniyor.
Gelecekte insan neslinin devamını sağlamak amacıyla bu biyolojik engelleri aşmayı hedefleyen Çin, Tiangong uzay istasyonuna gönderdiği yapay embriyolarla bilim dünyasında bir ilk gerçekleştiriyor. Hainan Adası’ndaki Wenchang Uydu Fırlatma Merkezi’nden fırlatılan Tianzhou-10 kargo aracı, taykonotların ihtiyaç duyduğu gıda ve yakıtın yanı sıra, insanlığın evrendeki geleceğini etkileyecek laboratuvar modellerini de taşıyor. Bu yapay embriyolar, normal bir embriyonun bölünme yeteneğine sahip olsalar da, asla fetüse dönüşme riskine sahip değiller. Canlı insan kök hücrelerinden laboratuvar ortamında üretilen bu yapılar, bilim insanlarının etik sınırlar içerisinde kalmasını sağlıyor.
Projenin lideri Çin Bilimler Akademisi Zooloji Enstitüsü’nden araştırmacı Leqian Yu, geliştirilen modellerin etik tartışmalara yol açmadan erken gelişim evrelerini taklit ettiğini belirtiyor. Uzay laboratuvarında gerçekleştirilen beş günlük çalışma sırasında, döllenme sonrası sürecin en kritik iki evresi incelendi. İlk model, hücrelerin ana rahmine tutunma mücadelesini simgelerken, ikinci model organların temel katmanlaşma sürecini yansıtıyor. Yörüngede büyüme aşamasını tamamlayan yapay hücreler, işlemlerin ardından analiz edilmek üzere Dünya’ya geri getirilecek. Bu sayede bilim insanları, uzaydan dönen örnekleri yeryüzündeki kontrol grubu ile karşılaştırma fırsatı bulacak ve yer çekimsizliğin oluşturduğu yapısal riskleri kesin bir şekilde tespit edebilecek.
Uzay turizminin gelişmesi, gelecekte profesyonel astronotlar dışında da insanların uzaya seyahat etme olasılığını artırıyor. Ancak yüksek radyasyon seviyelerinin gelişen dokulara zarar verebileceği gerçeği uzun zamandır biliniyor. Bu durum, insanlığın Mars gibi uzak kolonilerde doğal yollarla çoğalmasını zorlaştırabilir. Dolayısıyla, laboratuvar ortamında geliştirilecek yapay döllenme yöntemleri, gelecekteki uzay şehirleri için kritik bir alternatif haline geliyor. Bazı özel uzay şirketleri, uzayda tüp bebek teknolojilerini hayata geçirmek için çalışmalara şimdiden başlamış durumda.
